Anayasa Mahkemesi’nin (AYM), gazetecilerin yıpranma hakkını düzenleyen Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’ndaki “sarı basın kartı şartı aranır” hükmünü kaldırarak, sarı basın kartı sahibi olmasalar dahi gazetecilerin yıpranma hakkından yararlanabilmesine karar verdi.

Yıpranma payı 2008’de AKP iktidarı tarafından kaldırılmış, 2013’te geri getirilmişti. Bu düzenlemeyi İstanbul İş Mahkemesi AYM’ye taşımıştı.

SİGORTALILIK HAKLARI AÇISINDAN FARKLI DÜZENLEMELER GEÇERLİ 

İş mahkemesi, düzenlemenin iptali için yaptığı başvuruda, ‘basın kartı sahibi olan’ ve ‘olmayan gazeteciler’ şeklinde ikili bir ayrımın ortaya çıktığını, bu durumun aynı işi yapanlar arasında sigortalılık hakları bakımından farklı düzenlemelere tabi olma sonucu doğurduğunu, ayrıca basın kartı alabilmek için basın iş sözleşmesi kapsamında çalışma şartının olması nedeniyle çalışanın basın kartı almasının işverenin yetkisine bırakıldığını ve kanundaki eksiklikten kaynaklanan bu durumun çalışma hakkı ve eşitlik hakkını ihlal ettiğini ifade etmişti.

‘SOSYAL GÜVENLİK HAKKINA SINIRLAMA’

AYM iptal gerekçesi olarak Anayasa’nın 13. ve 60. maddelerine dikkat çekerek ve fiili hizmet zammından sadece basın kartı sahibi kişilerin yararlanabilmesi şartının sosyal güvenlik hakkına bir sınırlama getirdiğini belirtti.

“Basın kartı sahibi olmak için gerekli şartlar ve dolayısıyla fiili hizmet zammının uygulanacağı basın ve gazetecilik mesleğinde çalışanların belirlenmesinde temel esaslar ve ilkeler kanunla düzenlenmeyerek bu konudaki düzenleme yetkisi, yönetmelik aracılığıyla bütünüyle yürütme organına verilmiştir.

Basın ve gazetecilik mesleğinde fiilen çalışanların fiili hizmet zammından yararlanmaları için kuralda olduğu gibi Basın Kartı Yönetmeliği’ne göre basın kartı sahibi olmaları şartının öngörülmesi yeterli değildir.

Kanunda söz konusu temel ilkeler ve kanuni çerçeve belirlenmeksizin itiraz konusu kuralla sosyal güvenlik hakkına sınırlama getirilmesine imkan tanınması temel hakların ancak kanunla sınırlanabileceğini öngören Anayasa hükmünü ihlal etmektedir.”

ANAYASANIN 13 VE 60. MADDELERİ NE DİYOR?

13. Madde: Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.

60. Madde: Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir. Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar.